Genel

KA?ltA?r, A�rf ve Adetler

AkA�akoca, hemen her yA�reden insanA�mA�zA�n bir arada ve kardeAYA�e yaAYadA�AYA�, yerli kA?ltA?rA?n yanA� sA�ra Laz, A�erkez, Abhaz ve GA?rcA? kA?ltA?rlerinin bir araya gelmesiyle kendine has bir kA?ltA?r mozaiAYi oluAYturmayA� baAYaran, yaz aylarA�nda yurt iA�i ve yurt dA�AYA�ndan aAYA�rladA�AYA� misafirleriyle tam bir turizm cenneti haline gelen, BatA� Karadeniza��in en A�nemli ilA�esidir.

KA?ltA?r, A�rf ve Adetler

AkA�akoca, hemen her yA�reden insanA�mA�zA�n bir arada ve kardeAYA�e yaAYadA�AYA�, yerli kA?ltA?rA?n yanA� sA�ra Laz, A�erkez, Abhaz ve GA?rcA? kA?ltA?rlerinin bir araya gelmesiyle kendine has bir kA?ltA?r mozaiAYi oluAYturmayA� baAYaran, yaz aylarA�nda yurt iA�i ve yurt dA�AYA�ndan aAYA�rladA�AYA� misafirleriyle tam bir turizm cenneti haline gelen, BatA� Karadeniza��in en A�nemli ilA�esidir.

DoAYu Karadeniz kA?ltA?rA?yle yerli kA?ltA?rA?n esintilerini taAYA�yan AkA�akoca folkloru, kendine has A�zellikleriyle A�ne A�A�kmaktadA�r. Yerlisi, DoAYu Karadenizlisi, LazA�, AbhazasA�, GA?rcA?sA?, A�erkezi ve HemAYinlisi bir arada, AkA�akoca folklorunu devamlA� zenginleAYtirmiAY ve birbirini etkilemiAYtir. AkA�akoca folklorunun incelenmesinde Emekli A�AYretmen Mehmet A�zdemira��in yaptA�AYA� ve halkA�mA�zA�n bilgisine sunduAYu araAYtA�rma, AkA�akoca folklorunun gA?n A�AYA�AYA�na A�A�kmasA�na A�nemli bir kaynak oluAYturmuAYtur. SA�z konusu araAYtA�rmadan edinilen bilgilere gA�re, her ne kadar gA?nA?mA?zdeki yansA�malarA� git gide azalsa da, AkA�akoca folklorundaki belli baAYlA� A�rf ve adetler aAYaAYA�daki gibidir:

 

KA�z ve ErkeAYin TanA�AYmasA�

AkA�akocaa��da mA�sA�r bitkisinin fazla ekildiAYi, fA�ndA�AYA� kozalarA�ndan ayA�rma makinelerinin daha ortaya A�A�kmadA�AYA� dA�nemlerde mA�sA�r soyma, fA�ndA�k ayA�klama imeceleri yapA�lA�rdA�. Bu imecelere kA�z ve erkekler bir arada katA�lA�rlardA�. MA�sA�r A�apalama, fA�ndA�k toplama iAYleri de imece AYeklinde yapA�lA�rdA�. AkA�akocalA� kA�z ve erkek genA�ler birbirlerini bu imecelerde, kasabaya inme sA�rasA�nda, dereye suya giderken, niAYan, dA?AYA?n gibi eAYlencelerde tanA�rdA�.

KA�z ve erkeAYin ortaklaAYa gA?vendikleri bir kadA�nA� aracA� olarak kabul eder ve sevgi niAYanelerini birbirlerine bu aracA�lar ile gA�nderildi. Bu gA?nde buna benzer olaylara AYahit olunmaktadA�r. A�oAYu kez kA�z erkeAYe, kendi iAYlediAYi bir mendili, oAYlanda kA�za gA?lyaAYA�, AYeker, lokum, kA?pe, yA?zA?k gibi hediyeler de gA�nderirdi.

SevdalA�lA�k GA?nleri

AkA�akoca genA�leri arasA�nda sevdalA�lA�k gA?nleri A�ok A�nemliydi. Sevenlerin arkadaAYlarA� vardA�r. Bu arkadaAYlar erkek ise, hep seven erkeAYin etrafA�ndadA�r, arkadaAYlarA� iA�in pervane olurlar, hep beraber gezerler. BaAYkalarA� seven erkekmiAY izlenimi yaratA�rlar.

A�rneAYin; SevdiAYi kA�z salA�ncaAYa binerse, A�nce aAYA�k olan silahA�nA� boAYaltA�r. Bunun anlamA�: Bu a�?Seni baAYkasA� severse, onu A�ldA?rA?rA?ma�? anlamA�na bir mesajdA�r. ArdA�ndan aAYA�AYA�n arkadaAYlarA� silahlarA�nA� boAYaltA�rlar. Bunun da anlamA�: a�?Bir arkadaAYA�mA�zA�n arkasA�ndayA�za�? demektir.

Durum herkes tarafA�ndan anlaAYA�lA�r, kimse kimsenin sahasA�na giremez. Erkek evlenme arzusunu, ailesindeki kadA�nlara aA�ar. Zaman iA�inde geliAYen olaylar oAYlanA�n anasA� tarafA�ndan babasA�na iletilir. GA?nler ve gecelerce ne olup olmayacaAYA�, aileler arasA�nda dA?AYA?nA?lA?p tartA�AYA�lA�r. Sonunda kA�z tarafA�nA�n kA�ramayacaAYA� bir elA�i bulunur. ElA�i baba ve annenin aAYzA�nA� arar. Olumlu yanA�t alA�nca kA�zA� istemek iA�in giriAYimlerde bulunur.

Toplum kA�z isteme konusunda A�ok duyarlA�dA�r. A�stenilen bir kizir verilmemesi ya da sA�z kesiminden sonra dA�nA?lmesi erkek tarafA�ndan hakaret kabul edilir. Bu tA?r olaylar genellikle kan davasA� gibi olaylarla sonuA�lanA�r.

KA�yden kasabaya gelin gitmesi aile iA�in gurur kaynaAYA� olurdu. Bununla birlikte bA�lgede akraba evliliAYi A�ok azdA�r.

SA�ra GA�zetme

BA�lgede kA�zlar arasA�nda sA�ra gA�zetme geleneAYi vardA�r. BA?yA?k kA�z varken, kA?A�A?k kA�z evlenmesi ayA�plandA�AYA� gibi baba buna kesinlikle karAYA� A�A�kA�lA�r. AblasA� bekar olan, evlenme caAYA�ndaki erkek bu kuralA� bre yok gibidir. (Bu gelenek Lazlarda daha A�oktur.) Son zamanlarda herkes hakkA�nA� yavaAY yavaAY alma yolunu tutmaya baAYladA�.

BaAYlA�k ParasA�

AkA�akoca ve kA�ylerinde baAYlA�k parasA� vermek hemen hemen yok gibidir. YalnA�z fakir ailelerde kA�zA�na A�eyiz yapabilmek iA�in bir miktar para A�denir. BaAYlA�k parasA� verme Laz ve GA?rcA? ailelerde, Rizeli toplumlarda daha az uygulanA�r. Abazalarda baAYlA�k parasA� alA�nmaktadA�r.

KA�z A�steme

On hazA�rlA�klar tamam olunca kA�z babasA�nA�n sevdiAYi birisi, erkek ta- A�fi ile birlikte kA�z istemeye gider. Erkek tarafA�ndan aAYzA� laf yapan biri sA�zA? aA�ar. a�?Biz Allaha��A�n emri, Peygamberin kavli ile kA�zA�nA�z a��a��a��a��a��a��a��a��a��a��a��yi oAYlumuza��a��a��a��a��a��..a��ya istemeAYe geldika�? der. Baba da; a�?Allah yazdA�ysaa�� Amma bir dA?AYA?nelim. Soracak adamlarA�mA�z var onlara soralA�ma�? der.

Bu biraz naz etmek ve kendi akrabalarA�na paye A�A�karmak iA�in sA�ylenmiAY bir sA�zdA?r. Bir mA?ddet biA�ilir. Bu arada istiyorlarsa, el altA�ndan erkek tarafA�nA� cesaretlendirecek haberler iletilir. Bu dA�nemde, kA�z ile erkek karAYA�laAYtA�klarA�nda kaAY gA�z iAYaretleri ile birlerine cesaret verirler. KA�z belli bir sA?re sonra istenir.

SA�z ve NiAYan

Yerli halk arasA�nda beAYik kertmesi kesinlikle yoktur. KA�z istemede erkek tarafA�ndan hediye olarak getirilen a�?kutu AYekeria�? ertesi gA?n iade edilmez aA�A�lA�rsa, kA�zA�n erkeAYe verildiAYine iAYarettir. Taraflar tarafA�ndan sA�z kesiminden sonra; oAYlan tarafA�ndan akrabalarA�, kA�zA�n evine yA?zA?k, kutu AYekeri ile elbiseler, A�orap ve terlik alA�p giderler. NiAYanda yA?zA?kler takA�lA�r. BazA� kA�ylerde niAYanda erkeAYin bulunmadA�AYA�, akrabasA� tarafA�ndan kA�zA�n parmaAYA�na yA?zA?k takA�ldA�AYA� sA�ylenmekte ise yerli kA�ylerde bA�yle bir gelenek bulunmamaktadA�r.A�Bir sA?re sonra kA�z tarafA�, yA?zA?k, bir kat A�amaAYA�r, kaynanaya elbise alA�p oAYlan evine getirirler.

A�eyiz

A�eyiz olarak sandA�k, yatak, yorgan, yelek, AYalvar, bakA�rdan mutfak eAYyasA�, elde dokunmuAY yer hasA�rA�, hasA�r seccade, ottan duvar yastA�AYA�, kanaviA�e iAYler ve A�rtA?ler vardA�r. A�eyizin miktarA� ailenin mali durumu ile ilgilidir. Yerli halkta A�eyiz eAYyasA�, DoAYu Karadeniz kA�kenli ailelerA�de olduAYu kadar fazla olmakla beraber, kA�zlar mirasta erkek kadar hakka sahiptir.

KA�na Gecesi

DA?AYA?n geleneAYinin ilk kademesi kA�na gecesidir.KA�na gecesi A�arAYamba gA?nA? yapA�lA�r. KA�na gecesi iA�in erkek tarafA� beraberlerinde tarafA�tarlarA� ile birlikte yanlarA�na kA�na alA�p, gelin evine gidilir. DA�rt kA�z A�arAYaf veya bA?yA?k bir yazmanA�n altA�na gelini alA�rlar. Bir kA�z gelinin eline tabaktan kA�na yakar. Elleri temiz beyaz bezlerle yumruklarA� baAYlanA�r. Bir taraftan da maniler sA�ylenir. Hem gelin aAYlar, hem etrafA�ndakiler.

A�zzet ve ikramdan sonra erkek tarafA� evlerine gelir. DamadA�n evin A�nA?nde bA?yA?k bir ateAY yakA�lA�r. KA�z tarafA� tavuk istemeAYe gelir. Her evden birer tavuk alA�nA�r. AteAY yanA�nca baklavalar getirilir. A�kramlar yapA�lA�r. KA�z tarafA� darA�ltA�lmadan uAYurlanA�r. KA�na gecesi bayramlA�k elbiselerini giyen genA� kA�zlar A�iftetelli, topal oyunu, orta oyunu gibi oyunlar yaAYlA� bir kadA�n denetiminde oynanA�r.

DA?AYA?n Daveti

BA?tA?n akraba ve hA�sA�mlar gelin ile damadA� davet ederler. Bunlar tanA�AYma davetleridir. Her gidilen eve gelinin yaptA�AYA� bir el iAYi iAYleme gA�tA?rA?lA?r. Onlarda onlara A�eAYitli hediyeler verirler.

DA?AYA?n

DA?AYA?n genellikle niAYandan en az bir yA�l sonra yapA�lA�r. BindallA� ve benzer gelenekler yoktur. Eskiden gelin renkli ve temiz ipekli elbise damat ise pantolon A?zerine beyaz gA�mlek ve iAYlemeli yelek giyerdi. GA?vey fakirse beyaz elbise A�dA?nA� alA�nA�rdA�.

Eskiden olduAYu gibi gelin kayA�n baba ve yakA�n akraba arasA�na giderdi. Gelin evden A�A�karken, kA�z kardeAYlerden biri, yoksa akraba kA�zlardan biri A�eyiz sandA�AYA� A?zerine oturup sandA�k haracA� isterdi. AyrA�ca kapA�dan A�A�karken erkek kardeAY, kapA� haracA� olarak bir miktar para talep eder.

KA�ylerde, genellikle bir A�kA?z arabasA� sA?slenirdi. A?stA?ne halA� ve kilimlerle bir A�rtA? yayA�lA�r. Araba A�an ve zillerle bezenir, kA�ylA?ler AYA�k: giysilerini giymiAY, arabanA�n A�nA?nde, ardA�ndan, yanA�ndan yA?rA?yerek ederlerdi. A�kide birde araba durdurulur: a�?Ala ala haya��a�? diye baAYA�rarak dA?AYA?n evine varA�lA�r. Yolda devamlA� halaylar A�ekilir. Kasap oyunu, Kastamonu zeybeAYi gibi oyunlar oynanA�r Gelin alayA�, A�eAYitli yollardan dolaAYarak damat evine varA�rdA�.
Gelin alA�nmadan o kA�ylA?lere veya mahalleliye pilavlA�k parasA� verilir. Gelin arabaya binmeden bolluk ve bereketli olsun diye ya damadA�n babasA� veya yakA�nA� bozuk paralar iA�inde AYekerler, buAYdaylarA� serper, A�ocuklarda bunlarA� birbiri A?zerine yA�AYA�AYarak kapA�AY kapA�AY toplardA�.

KA�yden A�A�kA�ncaya kadar A�eAYitli yollardan dolaAYarak damat evine varA�lA�r. Gelin arabadan inmez, bahAYiAY ister. Bir inek ya da tosun getirilir. KulaAYA� kesilerek iAYaret verilir. KapA� A�nA?nde kurulan bir masada kA�z tarafA� tatlA�, AYeker, sigara, mermi gibi isteklerde bulunur. Bu istek karAYA�lanA�ncaya kadar gelin bekletilir. Bu durum bazen A?A� dA�rt saat kadar sA?rer.

Gelin eve girerken eAYilip eAYiAYi A�per. Bolluk getirmesi dA?AYA?nA?lerek mA�sA�r, buAYday, AYeker, bozuk para atA�lA�r. Akraba ve komAYular baAYlarA�nda birer tepsi baklava alarak erkek evine giderler. Tepsiler A?st A?ste kA?melenir. erkeklerde evin A�nA?nde yakA�lan ateAY etrafA�nda oynarlar. Bu oyunlar kadA�n kA�yafetine girmiAY kA�A�ekler tarafA�ndan oynanA�r. EAYer aile varsa dA�rt kA�A�ek, dA�rt davul, dA�rt zurna ve dA�rt keman bulunur.

DiAYer kA�ylerden gelenlerde kafileler halinde dA?AYA?ne katA�lA�rlar. Kimileri koA�, kimileri koyun getirir. Meydanda ikramlar yapA�lA�r. Yiyilip iA�ilir. Sonunda kA�ylA?ler misafirlerini evlerine gA�tA?rA?rler. Hoca nikahA� yapA�lA�r, bu adet yaygA�ndA�r. Hoca nikahA� yapA�lA�rken gelinin yanA�nda dadA� veya bibi (teyze, hala) denilen kadA�nlar bulunur.

Duvak

GA?vey gecesi sabah gelini eAYlendirmek iA�in eAYlence dA?zenlenir, gelin oynar ve etrafa para atar. Bekar kA�zlar gelinin duvaAYA�ndan teller koparA�rlar. Duvaktan sonra erkek ve kA�z evlerinde yemekli davetler yapA�lA�r.

Geleneksel Oyunlar

BA�lgede eskiden beri bir baAYlama kA?ltA?rA? yaAYamasA�na raAYmen bA�lgeye DoAYru Karadeniza��den A�eAYitli kA?ltA?rlerin gelmesi ile kemence, tulum gibi sazlara da rastlanmaktadA�r. BA�lgede horon A�eAYitlemeleri de gA�rA?lA?r.

DoAYum

A�ocuklar genellikle beAYikte bA?yA?tA?lA?r. A�ocuAYun adA� A?A� gA?n iA�inde yaAYlA� bir erkek veya hoca tarafindan A?A� defa kulaAYA�na okunarak konulur. A�simden sonra ezan okunur. KomAYular ve akraba loAYusaya evvela geA�miAY olsun derler sonra da hediyeler getirirler. DoAYumun kA�rkA�ncA� gA?nA? A�ocuk ve loAYusa yA�kanA�r. Buna a�?A�ocuk kA�rklandA�a�? denilir.

DiAY A�A�karma

KA?A�A?k A�ocuklarA�n diAY A�A�karmalarA� aile iA�in ayrA� bir sorun olur. Ailenin bireyleri yeni A�A�kan diAYi gA�rmeyi uAYur sayarlar. Onun iA�inde sA�k sA�k A�ocuk gA?ldA?rA?lA?r, aAYzA�na bakA�lA�r. Hatta bazA�larA� ekmek kabuAYunu meylettirmek suretiyle diAYin A�abuk A�A�kmasA�nA�n saAYlarlar. Bazdan da salmaAYA�nA� rakA�ya batA�rarak A�ocuAYun diAY etlerini oAYalar. A�ocuk bundan A�ok hoAYlanA�r.

DiAYin A�A�ktA�AYA�nA� gA�ren kiAYi mutlaka diAY A�A�karan A�ocuAYa ya elbise alA�r ya da entarilik alsA�nlar diye anne babasA�na para verir.

SA?nnet

AkA�akoca bA�lgesinde kirvelik olayA�na rastlanmaz. Eskiden gezgin sA?nnetA�ilerin gelmesiyle hiA�bir hazA�rlA�k yapA�lmaksA�zA�n A�ocuklar sA?nnet edilirdi. GA?nA?mA?zde eAYlenceler dA?zenlemektedir. SA?nnetA�i o zaman para almadA�AYA� iA�in sabun, havlu gibi AYeyler verilirdi.

Wyeth generic protonix

EAYlenceler

Eskiden patoz makineleri yokken, fA�ndA�k harmanda kurutulur, sabalarA� tA�rmA�klar vurulur, sonrada altA�ndan tanesi alA�nA�rdA�. Kalan fA�ndA�k kabuklarA�ndan ellenmek suretiyle bulunup ayrA�lA�rdA�. KA�ylerde iAYler imece halinde yapA�lA�rdA�. Kabuk ayA�rma iAYi erken bitimi, arasA� dA?AYA?n evine dA�ner, oyunlar AYarkA�lar, gA?lme, eAYlence, yeme iA�me baAYlardA�. KA�zlar erkekleri, erkekler kA�zlarA� burada seA�erdi. A�alA�AYkan mA�? Tembel mi? Dili tatlA� mA�? Nobran mA�? Azaka kaldA�rA�r mA�? Yoksa iA�ine kapanA�p arpacA� kumrusu gibi dA?AYA?nA?r mA?? YapA�cA� mA� yA�kA�cA� hepsi burada denenirdi. Bu eAYlencelerde maniler sA�ylenir, atmaca tabir edilen karAYA�lA�klA� mani atmalan yapA�lA�rdA�.

EnstrA?manlar

KemenA�e:A�Klasik ve Karadeniz kemenA�esi olmak A?zere iki tA?rA? vardA�r. AkA�akocaa��da Karadeniz kemenA�esi kullanA�lmaktadA�r. A�nce uzundur. Sol el ile havada tutularak A�alA�nA�r. KemenA�enin telleri A�eliktendir. AkortlarA� La, Re, Sol, Mi yahut Sol, Re, La, Mi, veya 3 telli iA�in Re, La, Mi dir. Tellerin A?zerine basA�larak A�alA�nA�r. Tek olarak A�alA�nA�r. SazA�n AYekli bir takayA� andA�rA�r. GA�vde kA�smA� dut ve ceviz aAYaA�larA�ndan oyularak yapA�lA�r. Ses tablasA� ise 1,5- 2 mm. KalA�nlA�AYA�nda ladin veya kA�knar aAYacA�ndan yapA�lA�r. KA�sa sapA� ve A�elikten A?A� teli vardA�r. RE-LA-MA� seslerine akort edilir. Bir buA�uk oktav A�alar. YayA�nA�n kA�llarA� gevAYek olarak takA�lA�r ve sol el ile havada veya dize dayanmA�AY olarak tutularak kemenA�enin 3 teline aynA� anda sA?rA?lerek icra edilir.

Tulum:A�Tulum ve zurna Karadeniz BA�lgesinde kullanA�lan nefesli halk sazA�dA�r. Deri, nav ve aAYA�zlA�k olmak A?zere A?A� kA�sA�mdan oluAYmaktadA�r. Deri ; tulum olarakta anA�lA�r.Tulum , koyun veya oAYlak derisinin tA?yleri temizlendikten sonra, ayaklarA� yukarA�dan kesilir. SaAY A�n ayak ile, arka sol ayaAYA�n dA�AYA�nda kalan delikler hava kaA�A�rmayacak AYekilde sA�kA�ca baAYlanA�r. A�n ayaAYa bir tahta boru, arka< ayaAYa da A?zeri delikli iki boru tespit edilir.Deri hava ile dolunca delikli borulardan ses A�A�kmaya baAYlar.Koltuk altA�na yerleAYtirilen tulum zurna analA�k A?zerindeki parmaklar delikleri aA�A�p kapamak suretiyle istenen ezginin A�alA�nmasA�nA� saAYlar. Nav, sazA�n zurna dediAYimiz kA�sA�mdA�r. AAYA�zlA�k ise hava A?flenen kA�sA�mdA�r.

Online Drugstore,cialis black no prescription,Free shipping,cheap buy avana, Discount 10%, cheap buy clomid

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir